1 op de 3 vrouwen heeft ijzertekort, whut??

Ik ben afgelopen week op iets gestuit waar ik nogal van schrok en waarbij ik direct in de actie stand ben gekomen: ijzertekort bij vrouwen*.

Blijkbaar heeft 1 op de 3 vrouwen een ijzertekort! Dit is geen pseudowetenschap, deze (nieuwe) inzichten komen van internisten en andere artsen.

In de praktijk zien wij natuurlijk veel mensen met en zonder baarmoeders, die extreem moe zijn, hartkloppingen hebben en last hebben van hersenmist. Ze hebben een burn-out. En daar zijn allerlei oorzaken voor: werkdruk, het sociale leven, trauma, prestatiedrang en soms spelen ook lichamelijke oorzaken mee. We vragen altijd of deze mensen ook bij de huisarts zijn geweest om eventuele medische oorzaken uit te sluiten en/of mee te nemen in onze aanpak. Blijkbaar zit er helaas, een blinde vlek voor een verschijnsel dat vooral vrouwen* treft: ijzertekort.

In dit blog leg ik, Goudje Haadsma, burn-out coach en psycholoog, je meer uit over ijzertekort. Waarom het vaak gemist wordt door artsen en wat jij kunt doen met deze informatie wanneer je veel last hebt van burn-out klachten en wellicht een ijzertekort hebt.

Burn-out?

Zoek je hulp bij burn-out? Check onze mogelijkheden in Groningen en vraag direct een (gratis en vrijblijvend) kennismakingsgesprek aan.

Hoe kan het dat we ijzertekort vaak missen en waarom komt ijzertekort vaker bij vrouwen voor?

Ijzertekort is relatief makkelijk op te sporen en op te lossen, maar zoals bij elk probleem: als je niet weet dat dat er een probleem is, kun je het ook niet oplossen. Er spelen een aantal dingen die belangrijk zijn. Ik ga ze kort uitleggen, onderin dit artikel vind je een aantal linkjes met een schat aan informatie.

Waarom hebben vrouwen vaker een ijzertekort?

In het kort: Mensen met een baarmoeder menstrueren (uitzonderingen daargelaten). Ze verliezen elke maand een beetje bloed en dus ijzer. Wie hevige menstrueert heeft sneller last van een ijzertekort, maar ook als je weinig bloedt heb je kans op een tekort. Bij een bevalling verliest men vaak (veel) bloed, en dus ijzer. Je loopt nog meer risico als je vegetarisch eet of als je, zonder dat je het weet, ijzer slecht opneemt uit voeding.

Klachten die je bij een ijzer(voorraad)tekort kunt krijgen:

• Vermoeidheid (bij inspanning)
• Hoofdpijn
• Hartkloppingen
• Hersenmist
• Rusteloze benen.
• Broze nagels en haaruitval

En ja, dit heeft nogal een overlap met …burn-out!

Het gaat nu wellicht wat ver, maar ik durf best te redeneren dat je van een ijzertekort een burn-out kunt krijgen, omdat je het leven aan het doen bent op een halve batterij en dat is extra vermoeiend en stressvol…

De juiste waarden

Ergens in de jaren 70 zijn de standaard waarden voor onder andere ijzer, hemoglobine en ferritine vastgesteld. Er is gekeken naar een populatie mannen en een populatie vrouwen. Zo zijn er, zonder enige reden blijkt nu, verschillende normaal waarden gedefinieerd voor beide geslachten*. De waarden voor vrouwen vielen lager uit. Zoals gezegd is daar medisch eigenlijk geen reden voor, want er is geen reden waarom vrouwen minder bloed of ijzer nodig hebben dan mannen.

Op deze manier een normaalwaarde vaststellen klinkt als een goed plan, maar als in de oorspronkelijke populatie vrouwen 1 op de 3 vrouwen een ijzertekort had, dan reken je die mee in de normaal waarde en maak je iets normaal, dat niet normaal zou moeten zijn.

Bijvoorbeeld: De standaard minimale waarde van ferritine voor vrouwen is 15, maar dit zou eigenlijk minimaal 30 moeten zijn, net als bij mannen.

Menstrueer je, zit je in je vruchtbare leeftijd en ben je aan het baren, dan mag die waarde nog een stuk hoger zijn: 50 of zelfs 70. 15 is dan écht veel te laag. Op ijzersterk.club vind je hier veel meer toepasbare info over.

Er wordt niet naar alle ijzer-gerelateerde waarden gekeken.

Laat je je bloed onderzoeken, bijvoorbeeld omdat je je al de hele tijd rete moe voelt, dan wordt er wel standaard op HB getest, maar niet op ferritine. Dit laatste is je ijzervoorraad. Uit de praktijk blijkt, dat als die laatste te laag is, dat je hier fikse klachten van kunt krijgen zoals vermoeidheid, broze nagels en haar itval, hartkloppingen en hersenmist. Herkenbaar much?

HB blijkt wel iets te zeggen, maar lang niet alles. Bovendien is het moeilijk te stellen of jouw HB te laag is, omdat je doorgaans je eigen normaal waarde of ‘setpoint’ niet weet. Lees hiervoor vooral dit uitgebreide artikel.

Belangrijkste is: er wordt dus doorgaans niet naar ferritine gekeken. Terwijl die juist zo belangrijk is.

Vrouwen zijn altijd moe

Jaaaa, die klagende vrouwtjes… We vinden het vrij normaal om moe te zijn, we hebben een druk leven, gezin, werken, sociaal leven en we zijn ook nog wel eens ongesteld. We zijn niet anders gewend. Of beter gezegd: we weten niet dat je je stukken energieker kan voelen.

Maar wat misschien nog wel veel belangrijker is: we worden niet serieus genomen. Niet door de medische wetenschap en niet altijd door (huis)artsen.

En dat is dus heel erg shit.

Gelukkig komt er steeds een beetje meer aandacht voor vrouwengezondheid, denk aan ADHD, de overgang en nu dus ijzertekort, maar het is echt nog te vaak om te huilen.

Huisartsen schrijven te weinig medicatie voor.

Het makkelijkste en meest gangbare antwoord op een ijzertekort is: medicatie van de apotheek. Dit is goedkoop, werkt goed en heeft inderdaad wat bijwerkingen, maar ze worden steeds beter.

Een bijwerking waar iedereen altijd bang voor lijkt te zijn: harde poep. Nou, ik kan jou zeggen dat ik liever harde poep heb (en daar is ook gewoon iets aan te doen), dan geen enkele energie om mijn dag door te komen.

Waarom ze vaak te weinig en te kort voorschrijven? Je HB waarde stijgt als eerst, waardoor het snel lijkt alsof je weer helemaal op peil bent, maar pas waneer je HB op je eigen setpoint is, wordt je ijzervoorraad (ferritine) aangevuld. Dit zie je dus niet in een standaard test. Het duurt best heel lang, soms enkele maanden, totdat je ferritine voldoende aangevuld is, afhankelijk van hoe laag hij zat.

Een voorbeeld uit mijn eigen leven: toen ik een jaar na mijn bevalling nog steeds extreem moe was, zonder aanwijsbare reden liet ik mijn bloed testen op ijzer. Afgelopen week heb ik deze resultaten er even bij gepakt: HB 7.5 (net op peil voor een vrouw, voor een man te laag) en ferritine was 6. Ik moest bijna smeken om medicatie, want ze vonden mijn HB waarde nog net op het randje, terwijl ik dus hevige klachten had… Nu weet ik dat mijn ferritine dus extreem laag was en ik wellicht maanden of jaren medicatie had moeten krijgen of een infuus (dit is optie wanneer je erg laag zit).

Dit alles komt niet omdat huisartsen incompetent zijn, maar omdat de inzichten vrij nieuw zijn en de standaarden van huisartsen (nog) niet up to date zijn. Dit verschilt overigens per lab. Wil je je huisarts, lekker eigenwijs, iets bijbrengen? Deel dan deze podcast voor en door huisartsen.

Meer weten? Check dan vooral alle bronnen hieronder, want het is interessant, maar vooral echt heel belangrijk.

Wat kun jij het beste doen?

Heb je last van vermoeidheid, hartkloppingen, hersenmist, bleke huid?

• Bel je huisarts, laat je bloed testen op ijzer en maak samen met je huisarts een plan.
• Zorg dat je zelf ook inzicht hebt in je waarden.
• Kijk op ijzersterk.club om alle informatie overzichtelijk bij de hand te hebben.
• Neem geen genoegen met ‘goed genoeg’, maar spreek je uit naar je huisarts toe.
• Neem de kennis mee die je zelf vergaard hebt.
• En neem vooral jezelf en je klachten serieus.
• Oh ja: en praat erover met je omgeving. Het is fijn om erkenning te krijgen, maar uit ervaring weet ik dat het ook helpt om écht de telefoon op te pakken en door te pakken. Bovendien help je er wellicht een ander ook mee, want het is dus een onderbelicht, maar veel voorkomend probleem.

Burn-out en ijzertekort

Gaat het aanvullen van je ijzer je burn-out volledig oplossen? Nee! Maar het gaat zeker helpen. En het fijne is, is dat dit echt relatief simpel is. Zie het als een puzzelstukje dat weer bijdraagt aan je herstel.

Ik ben ondertussen al onze cliënten aan het inlichten en vanaf nu vragen we actief aan iedereen (ook mannen!) of ze hun bloed willen laten testen, onder andere op ijzer(tekort).

Heb je professionele hulp bij je burn-out, deel dan vooral deze informatie met je hulpverlener, zij zullen hier ook wat aan hebben.

Bronnen

Er is nog veel meer te vertellen over ijzertekort (bij vrouwen), over de behandelingen en andere mogelijkheden, risicofactoren én blinde vlekken. Check daarvoor vooral onderstaande overzichtelijke en waardevolle bronnen, die ik ook gebruikte voor dit artikel.

> Een website speciaal over ijzertekort, plus handige ijzercheck: https://ijzersterk.club/

> Een interessant artikel boordevol informatie: https://voicesforwomen.nl/blog/ijzertekort-de-energiedief-waar-veel-vrouwen-last-van-hebben/

In bovenstaand artikel vind je ook een fijn webinar dat je terug kunt luisteren.

> Een podcast door (huis)artsen voor huisartsen (en andere hulpverleners!):

Deel 1 https://open.spotify.com/episode/2NefFbyG4ytpBOVh7FFAbC?si=Nyi3Q3-mQt6sfA88awOotQ

Deel 2. https://open.spotify.com/episode/0YW4ZvK1FrAzFQjxe1JwQu?si=6PrVaiKmTfCnjOz53k3CvQ

Heb je vragen of ervaringen die je wilt delen? Deel ze vooral hieronder. Sharing is caring!

Hulp nodig?

Hulp nodig bij burn-out? Woon je niet in omgeving Groningen, maar heb je wel hulp nodig bij je burn-out? We ontwikkelden een online programma. Je kunt vandaag nog starten!

Check alle informatie hier!